Kwaliteitstraject Audiovisuele Collectie Nederland

Audiovisuele Collectie Nederland

Op veel en soms onverwachte plekken in Nederland worden films, videoproducties en geluidsopnamen bewaard. De collecties vormen een bron van kennis over de ontwikkeling van de Nederlandse samenleving. Die kan specifiek een stad of streek betreffen, maar ook hele bedrijfstakken met hun (verdwenen) productieprocessen en beroepen, de politiek en het maatschappelijk leven, maar ook het leven van alledag. De geschiedenis van de twintigste eeuws is nauwelijks te begrijpen zonder deze, letterlijk beeldende, informatie over het verleden. Zij wordt dan ook veelvuldig gebruikt voor onderzoek en onderwijs, in nieuwe film-, radio-en televisieproducties, bij tentoonstellingen of als nostalgische terugblik. Audiovisuele bronnen zijn een wezenlijk onderdeel gaan vormen van het nationale culturele erfgoed. Waar in het land ook bewaard, samen maken zij de Audiovisuele Collectie Nederland uit.

In 1999 publiceerde het Nederlands Insituut voor Beeld en Geluid het rapport Horen, zien en zwijgen, met de conclusies van het door het intituut uitgevoerde nationale inventarisatie audiovisuele collecties. Niet alleen de collecties van twee nationale AV-archieven, Beeld en Geluid en Filmmuseum, werden in kaart gebracht, maar ook de verspreide collecties die te vinden zijn bij regionale AV-archieven, in rijks-, gemeente- en streekarchieven, in archieven van categorale instellingen, bij bedrijven en maatschappelijke organisaties, bij universiteiten en musea, bij lokale en regionale omroepen en zelfs bij particuliere verzamelaars. Al met al bleken zo'n 600 instanties tezamen bijna 830.000 uur audiovisueel materiaal te beheren. Destijds lag daarvan 530.000 uur bij Beeld en Geluid en 35.000 bij het Filmmuseum. De rest, circa 260.000 uur, behoorde tot de verspreide collecties.

Naar een nationale infrastructuur voor een duurzaam digitale toegankelijkheid van het audiovisuele erfgoed

Conserveringsachterstanden doen zich in de hele erfgoedsector voor. Het verschil is dat AV-dragers veel kwetsbaarder zijn dan traditionele media, en dat de conservering ervan uiterst kostbaar is. De huidige analoge conserveringsaanpak kan de conserveringsachterstanden niet oplossen: de kosten zijn prohibitief, en over ongeveer tien jaar moeten dezelfde collecties opnieuw worden geconserveerd tegen, opnieuw, hoge kosten. Een uitzichtloze situatie. Een scherpe koerswijziging is daarom noodzaakelijk. Digitalisering van audiovisuele bronnen vormt een duurzame basis voor het oplossen van conserveringsproblemen.

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid heeft het initiatief genomen een taskforce in te richten met als doel een impuls te geven aan digitalisering van audiovisueel erfgoed. Het doel van de taskforce is tweeërlei: kennis verzamelen en verspreiden over digitalisering en digitale beschikbaarstelling van AV-collecties en het aanbieden van de door Beeld en Geluid en NOB ontwikkelde digitale infrastructuur aan beheerders van de verspreide audiovisuele collecties.