Basiskennis ICT-standaarden
In dit beknopte overzicht van ICT-standaarden voor het archiefwezen worden antwoorden gegeven op vragen die leven over de drie belangrijkste standaarden die een rol spelen bij de automatisering in archiefdiensten. Niet alle vragen en standaarden komen aan de orde, maar het voorziet in basiskennis en geeft verwijzingen. Het vormt het startpunt voor het opdoen van basiskennis gericht op belanghebbenden en betrokkenen bij een ICT-project. Het is geschreven vanuit het perspectief van het archiefwezen in Nederland.
Er is voor gekozen de belangrijkste standaard in elk van drie deelgebieden van archief-automatisering te omschrijven:
- het digitaal uitwisselen van archiefbeschrijvingen
- het digitaal beschikbaar stellen van archiefbeschrijvingen
- het omgaan met digitale duurzaamheid
Encoded Archival Description (EAD)
Voor het uitwisselen van archiefbeschrijvingen wordt de XML-standaard Encoded Archival Description (EAD) behandeld. Deze standaard is zeer specifiek gericht op het archiefwezen en verdient daarom een belangrijke plaats. Ook omdat steeds meer diensten van EAD gebruik maken, of dit overwegen. En dat is niet voor niets: EAD helpt een archiefdienst haar toegangenapparaat toegankelijk, uitwisselbaar en duurzaam te houden.- Wat is EAD?
- Waarvoor kan ik EAD gebruiken?
- Waar komt EAD vandaan?
- Wat is de meest actuele versie van EAD?
- Werkt EAD ook voor Nederlandse inventarissen?
- Wat moet ik doen om EAD in mijn organisatie in te voeren?
- Wat moet ik over EAD weten?
- Zijn er softwaretoepassingen beschikbaar voor het werken met EAD?
- Zijn er alternatieven voor EAD?
- Hoe verhoudt zich EAD tot andere standaarden?
- Voldoe ik met EAD aan DE BASIS?
Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting (OAI-PMH)
De archiefbeschrijvingen kunnen ook door andere computersystemen (denk aan Google) worden gebruikt om de vindbaarheid van de beschrijvingen te verbeteren. Hiervoor kunnen de beschrijvingen -bij voorkeur in EAD- worden geplaatst op de website van de archiefdienst. Door de archiefbeschrijvingen aan te bieden met behulp van een speciaal protocol -waarin wordt afgesproken hoe de informatie van de ene computer naar de andere computer kan worden overgebracht-, kan de vindbaarheid nog verder worden verbeterd. Hiervoor wordt in het veld van cultureel erfgoed vaak het OAI-PMH protocol ingezet. Ze maakt onderdeel uit van DE BASIS Vindbaarheid: een richtlijn van DEN voor het vindbaar maken van informatie. Om maximaal van het harde ontsluitingswerk te kunnen profiteren, is het van belang op de hoogte te zijn van OAI-PMH.- Wat is OAI-PMH?
- Waarvoor kan ik OAI-PMH gebruiken?
- Waar komt OAI-PMH vandaan?
- Wat is de meest actuele versie van OAI-PMH?
- Werkt OAI-PMH ook voor een Nederlandse archiefdienst?
- Wat moet ik doen om OAI-PMH in mijn organisatie in te voeren?
- Wat moet ik over OAI-PMH weten?
- Zijn er softwaretoepassingen beschikbaar voor het werken met OAI-PMH?
- Zijn er alternatieven voor OAI-PMH?
- Hoe verhoudt zich OAI-PMH tot andere standaarden?
- Voldoe ik met OAI-PMH aan DE BASIS?
Open Archival Information System (OAIS)
Bij discussies en in publicaties over digitale duurzaamheid wordt bijna altijd verwezen naar de OAIS standaard. Dankzij deze standaard wordt de discussie over digitale duurzaamheid gestructureerd doordat gebruik wordt gemaakt van dezelfde begrippen, die in OAIS zijn gedefinieerd. Ook de nieuwe LOPAI-richtlijn ED3 maakt gebruik van dit begrippenkader en DE BASIS Duurzaamheid noemt haar als belangrijkste standaard om kennis van te nemen. Basiskennis dus, als er wordt gesproken over digitale duurzaamheid. En welke archiefdienst doet dat niet?- Wat is OAIS?
- Waarvoor kan ik OAIS gebruiken?
- Waar komt OAIS vandaan?
- Wat is de meest actuele versie?
- Werkt OAIS ook voor digitale duurzaamheid in Nederland?
- Wat moet ik doen om OAIS in mijn organisatie in te voeren?
- Wat moet ik over OAIS weten?
- Zijn er softwaretoepassingen beschikbaar voor het werken met OAIS?
- Zijn er alternatieven voor OAIS?
- Hoe verhoudt zich OAIS tot andere standaarden?
- Voldoe ik met OAIS aan DE BASIS?
